Dünya Mirası

Belize Set Resifi  , Tüplü dalış için gelen  260.000 ziyaretçisi sebebiyle Belize ülkesinin en turistlik yeridir. 1996 yılından bu yana UNESCO tarafından Dünya Miras Alanı olarak belirlenen alan ayrıca balıkçılık için hayati önem taşımaktadır.

Belize Set Resifi

Charles Darwin 1842 yılında Belize Set Resifi'ni  "Batı Hint Adaları içinde en önemli resif" olarak nitelendirmesi sebebi ile evrimi savunan bilim adamlarının Kabesi konumundadır.

Belize Set Resifi

Bu koruyucu önlemlere rağmen, resif okyanusal kirliliğinin yanı sıra kontrolsüz turizm, denizcilik ve balıkçılık tehdidi altındadır.    Bilim adamları tarafından iddia edildiğine göre, 1998 yılından bu yana  Belize Mercan Resifleri'nin % 40 hasar görmüştür.

Belize Set Resifi

Belize Set Resifi,  Dünyanın en çeşitli ekosistemlerinden birine ev sahipliği yapmaktadır.  İçerisinde  :
70 sert mercan türü
36 yumuşak mercan türü
500 omurgasız balık türü

Belize Set Resifi

Resifte yaşayan türlerin sadece %10 nun tespit edilebildiği düşünülmekte.  %90 lık kesimi hala incelenememiştir. Resifin çok geniş olması önemli bir etkendir.

1989 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesine eklenen Victoria şelalesi adı batı dünyası adına yeni keşif yaptığı varsayılan David Livingstone tarafından verilmiştir. Bir İskoç olan Livingstone , kraliçesini onurlandırmak için batı dünyasına keşfini bu isimle duyurmuştur.

UNESCO Dünya Mirası - Victoria Şelalesi

Yöresel olarak ise şelalenin adı Mosi-oa-Tunya ( Homurdayan Adam ) dır. 1,7 kilometreden daha geniş bir alandan en yüksek yeri 128 metre olan bir boşluğa akmaktadır.

UNESCO Dünya Mirası - Victoria Şelalesi

 Zambiyave ve Zimbabve ülkeleri Zambezi nehrini kendilerine sınır olarak kabul etmişlerdir , Victoria şelalesi ise nehrin sonunda yer alır bu sebeple  Zambiyave,  Zimbabve olarak iki ülkede şelalenin sahibi sayılır. Turizm gelirlerini eşit şekilde bölüşürler.

UNESCO Dünya Mirası - Victoria Şelalesi

Victoria Şelalesinin en ünlü yanı ise asla kaybolmayan bir gökkuşağına sahip olmasıdır. Yerliler bu renkli şöleni uğurlu saymışlardır.

2010 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesine eklenen İran'ın Erdebil şehrinde yer alan türbe Safevi Türk Sultanlığının kurucu olan,  Şah İsmail'in soyunun başlangıcı olarak kabul edilen dini önder Şeyh Safiyüddin İshak'a aittir.

Yaşadığı çağda Pīr-i Türk olarak anılmış ve Safevi hanedanlığının atası kabul edilmiştir.  Devrin İslami Sufi düzeninin önde gelen liderlerinden ders alma fırsatını yakaladı ayrıca Şia mezhebinden olanların kutsal kabul ettiği 12 İmam ile akrabalığı bulunduğuna inanılması sebebiyle,  Şia mezhebinden olanların saygı gösterdiği dini bir  lider olarak kabul edilmekte.

UNESCO Dünya Mirası - Safiyüddin İshak

Safiyüddin İshak türbesi ilk oğlu Şeyh Sadr tarafından yaptırılmıştır. Türbe, Şia tasavvufunun temsil eden sekiz öğreti sebebi ile sekiz adet kapıya sahiptir.  Safiyüddin İshak türbesi 17 metre yüksekliğinde mavi çiniler ile süslenmiş uzun boylu yuvarlak bir kubbeye sahip , türbe karakteristik  tasarım ile anılır.

UNESCO Dünya Mirası - Safiyüddin İshak

Çeşitli parçalar kademeli olarak Safevi hanedanlığı sırasında ana yapıya ilave edilmiştir. Safevi şeyhleri ve Çaldıran Savaşın'da öldürülen askerlerin bu bölgeye gömüldüğü rivayet edilir.

Safiyüddin İshak El İzinin Temsili

Türbeye bağlı olarak bir kütüphane , bir cami , bir okul , bir sarnıç , bir hastane inşa edilmiş ve Safevi Türk Sultanlığı boyunca ücretsiz olarak halka hizmet etmesi sağlanmıştır.

2010 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi eklenen Tebriz Çarşısı, Ortadoğu da bulunan en büyük kapalı çarşı olma özelliği ile Tebriz şehrinin sembolüdür.

UNESCO Dünya Mirası - Tebriz Çarşısı

İpek yolunun kilit noktasında bulunan Tebriz şehri her zaman tacirlerin uğrak noktası olmuştur. Altın çağını ise Safeviler devrinde başkent olması ile yaşar. İran da kurulan en büyük imparatorluklardan biri olan Safevi Türk Sultanlığı devrinde yapılan ticaret anlaşmaları ile Tebriz doğunun en ünlü pazarlarından biri olur.

UNESCO Dünya Mirası - Tebriz Çarşısı

Aşure Günü süresinde ise on gün boyunca dini törenler düzenlenmesi ile Şii mezhebinden olan Müslümanlar için ayrı bir önem taşır.  İslam kültürünün etkisi tüm pazar boyunca hissedilir. Camiler ve külliyelere açılan bir çok geçit ve kapıya sahiptir.

UNESCO Dünya Mirası - Tebriz Çarşısı

İnşa edildiği tarih gereği bünyesinde tüccarlar için yapılmış bir çok çok han ve  hamam da bulunmaktadır.

UNESCO Dünya Mirası - Tebriz Çarşısı

Çarşı içinde altıncılar , halıcılar ve ayakkabıcılar için özel satış olanları bulunan Tebriz Çarşısı , modern çağa ayak uydurarak Tebriz kentinin ticaretinin kalbi olma onurunu taşır.

UNESCO Dünya Mirası - Tebriz Çarşısı

İran ülkesinin en iyi sanatçılarından elinden çıkmış tavan süslemeleri ve dış cephe mimari özellikleri ile   Tebriz şehrinin kalbinde olanca haşmeti ile altı yüz senedir tüccarlara ev sahipliği etmektedir.

2009 senesinde UNESCO Dünya Mirası Listesine eklenen Şuştar şehrinin tarihi, efsane Pers Hükümdarı Büyük Darius ( m.ö 500 ) zamanına kadar dayanıyor.  Kırk bin hektarlık verimli ekim alanı bulunan kasabanın en büyük sorunu yazın elli dereceye ulaşan sıcaklıklar ve tarım alanlarına su taşıyabilmek.

Şuştar Sulama Sistemi

Bu iki sıkıntı durumun üstesinden gelmek için Mezopotamyalıların çağlar önceki bilgi birikimlerinin   sergilendiği kasaba,  Dünyanın en karmaşık sulama sistemi alt yapısının üzerine kurmuştur.

Şuştar Sulama Sistemi

Çok düşük açılı kemerlerden gelen sular öncelikle kasaba değirmenlerinden geçer. Ardından sular her evin altına inşa edilmiş mahzenlerde depolanır. Depolanan suların artması halinde sular yer altı boruları ile daha yüksek rakımlı tarım alanlarına aktarılır. Su basıncından yararlanılarak borular ile sular zahmetsizce yüksekte bulunan tarım alanlarına taşınabilmiştir.

Şuştar Sulama Sistemi

Depolanan sularıın taşmasını önleyici bir çok baraj duvarı inşa edilmiştir. Tarihte bilinen ilk baraj duvarları olan yapılar kuşatma durumunda sur olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Şuştar Sulama Sistemi

Depolanan suların derin mahzenlerde tutulması ile 50 dereceye ulaşan sıcaklıktan kurtulmak için soğuk sular su basıncından yararlanarak ev duvarları arasından geçer, kasabayı barbarladan korumak için ise Salasel Kalesi inşa edilmiştir. Salasel Kalesi ayrıca tüm su kanallarının yönetim merkezidir.

Şuştar Sulama Sistemi

Su sistemi kasabanın etrafından dolaştırılarak düşmanlara karşı sular ile dolu koruyucu bir hendek oluşturulmaya çabalanmıştır ve yapay olarak kasaba etrafından dolanan bir nehir inşa etmişlerdir. Şuştar kasabası tarihte bilinen ilk yapay nehri çevresinde barındırır.

Şuştar Sulama Sistemi

Ticaret yollarının üzerinde bulunan Şuştar, hiçbir dönemde önemini kaybetmedi. Su kanalları sistemi  19’uncu yüzyıla kadar bozulmadan kullanıldı. İslam medeniyetininde etkilediği kasaba onlarca köprü ve cami ile süslenmiştir. Şiiler için ayrıca önemi olan kasaba Harici mezhebinden olanların en güçlü merkezinden biriydi. Bugün şehirde 100 kişinin yaşadığı düşünülüyor.

Taht-ı Süleyman , UNESCO Dünya Mirası listesine 2003 yılında yaşanan büyük İran depremi ardından katılmıştır. Taht-ı Süleyman Sasaniler'den kalma bir antik kenttir. Ardından bölgeye Zerdüşler daha sonrada Müslümanlar egemen olmuştur. Modern İran'ın Takab şehri yakınlarındadır.

Taht-ı Süleyman

İran'ın Batı Azerbaycan eyaletinde yer alan bölge Türkler içinde oldukça kutsal sayılır. Safeviler 16. Yüzyılda bölge yapılarında bir dizi onarım faaliyeti düzenlediler.

Taht-ı Süleyman

Tahtı Süleyman ismi bölgeye İslami ilk taşıyan Araplar tarafından verilmiştir. Müslümanlar bu bölge yakınlarında Süleyman Peygamber'in tahtının bulunduğuna inanır. Yapılan kazılar sonucu böyle bir kalıntıya rastlanmamıştır.

Taht-ı Süleyman

Gölün yanına inşa edilmesinin nedeni ön Pers dininde suyun büyük kutsiyeti olmasından kaynaklanır.  Zamanla değişen kültürü ile İran bölgesinde yaşayan Sasaniler ateşe de büyük kutsiyet yüklemişler ve Zerdüşlük döneminde ateşe tapmışlardır.

Taht-ı Süleyman

Taht-ı Süleyman

Ardından gelen dönemde İlhanlılar bölgeyi fethederek İslam eserleri inşa ederek bölgeyi süslemişlerdir.  Taht-i Süleyman alanı 3 bin yıllık Fars kültürünün ve inandıkları din yapısının tamamını bünyesinde barındır.